SZTOLNIA EMANUEL W ZŁOTYM STOKU

Jest to jedna z najstarszych sztolni w Złotym Stoku - pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1506r. Sztolnia Emanuel, początkowo nazywana Tiefestollen, została wydrążona jako sztolnia odwadniająca wyrobiska w Górze Haniak (pełniła też funkcje wentylacyjne). Około 1530r. osiągnęła szyb Złoty Osioł (Goldener Esel),a w XVIII w. została przedłużona do szybu Reicher Trost i od tego czasu nosi dzisiejszą nazwę. W późniejszym czasie została jeszcze wydłużona o kolejne 140 m, by osiągnąć długość ok. 1340m. Sztolnia osiąga głębokość 110 m poniżej poziomu terenu. Jednak już w XIX w. prace górnicze zeszły znacznie poniżej odwadnianych przez nią wyrobisk (kolejne 11 poziomów, najniższy na głębokości ok. 300 m) i stało się konieczne zastosowanie pomp: początkowo napędzanych kieratem, a potem parowych i elektrycznych. W 1920 r. została wyłączona z eksploatacji, a jej rolę przejęła sztolnia Gertruda. Obecnie jest to najniższy dostępny poziom kopalni w Złotym Stoku - wszystkie leżące pod nią są całkowicie zatopione.

Najstarsza część sztolni (do szybu Złoty Osioł) drążona była wyłącznie przy użyciu perlika i żelazka. Wspaniale zachowane ślady ręcznego urabiania skał widoczne są na wszystkich nieobudowanych odcinkach (dzisiejsza obudowa kamienna na niektórych odcinkach sztolni pochodzi z XVI w., ale w wieku XVIII była naprawiana - zachowały się wykute daty rozpoczęcia i zakończenia tych prac). Ze względu na trudności w prowadzeniu chodnika w twardych gnejsach, sztolnia ma unikalny, meandrujący przebieg. Górnicy, by zaoszczędzić sobie trudu, szukali skał możliwie mało zwięzłych. Dlatego jedyne dłuższe proste odcinki są niemal w całości obudowane. Równie zmienny jest przekrój sztolni: w skałach bardziej podatnych na urabianie - regularnie sklepiony (do 2m wysokości i ok. 1m szerokości), w twardszych partiach - nieregularny, często trapezowy (najciaśniejsze odcinki mają zaledwie ok. 40 cm szerokości i ok. 1m wysokości!). Tam, gdzie to było możliwe, wykorzystano naturalny upad skał - tu chodniki mają skośny przekrój. Nieco większy przekrój mają dalsze partie sztolni drążone przy wykorzystaniu materiałów wybuchowych (liczne otwory po ręcznych wiertłach).

W celach wentylacyjnych sztolnię połączono z powierzchnią 3 szybami, z których dziś drożny jest tylko jeden (nim odbywa się zjazd do obiektu). W pobliżu szybu Złoty Osioł znajduje się także, wykonana w celach wentylacyjnych, przebitka do sztolni Górnej.

Jak przystało na sztolnię dziedziczną, woda występuje niemal na całej długości Emanuela. Jej poziom jest bardzo zmienny i waha się od kilkunastu centymetrów do 1,5 m. W pobliżu wejścia lustro wody znajduje się zaledwie ok. 20 cm poniżej stropu (bywa, że sztolnia jest tu zalana po strop)!

Znakomity stan zachowania 500-letnich wyrobisk i kamiennej obudowy, unikalny przebieg oraz poziom techniczny, sprawiają, że sztolnia Emanuel należy do najcenniejszych zabytków dawnego górnictwa w Polsce. Zwiedzanie sztolni wymaga sporo samozaparcia i możliwe jest wyłącznie z przewodnikiem, w ramach programu "ekstremalnego" oferowanego przez Kopalnię Złota (150 PLN/os.). Jednak tym, którzy nie boją się 15-metrowego zjazdu w strugach wody i brodzenia w wodzie po usta - gorąco polecamy! Wrażenia niezapomniane!

Historia górnictwa w Złotym Stoku

Powrót do eksploracji || Powrót do góry