KOPALNIA URANU W OKRZESZYNIE
Okrzeszyn to urocza miejscowość leżąca niedaleko Chełmska Śląskiego, tuż przy granicy z Czechami.
Od XIX w. eksploatowano tu na lokalne potrzeby pokłady węgla. W 1949r. Okrzeszynem zainteresowali się geolodzy z Zakładów Przemysłowych R-1, poszukujący złóż uranu na potrzeby programu nuklearnego ZSRR. Do roku 1951 prowadzono tu prace poszukiwawcze, a w 1954 rozpoczęto prace górnicze, które miały udostępnić złoże. Zasoby uranu w Okrzeszynie szacowano na ok. 800 ton czystego metalu. Planowano eksploatację tylko bogatszej części złoża o zawartości 0,20% uranu w rudzie (takie były wymagania odbiorcy - sowieckiego przedsiębiorstwa). To właśnie było jedną z przyczyn upadku całego przedsięwzięcia - bogatsza ruda stanowiła zaledwie czwartą część złoża, wydobycie późniejsze wyłącznie ubogich rud byłoby kompletnie nieopłacalne. Oto fragment analizy dotyczącej perspektyw krajowego wydobycia rud uranu z lat 50-tych ubiegłego wieku: "Obecna eksploatacja krajowych złóż jest prowadzona przy kosztach wydobycia około 3 000 zł/tonę rudy. Koszt ten jest kilkakrotnie wyższy niż koszty wydobycia innych krajowych rud. Powód wysokiego kosztu eksploatacji rud uranowych tkwi w tym, że rudę eksploatuje się ze złóż drobnych, nieregularnych, wykonując stosunkowo duże ilości chodnikowych robót rozpoznawczych w złożu, celem wyszukiwania bogatszych części złóż. Niewątpliwie koszt eksploatacji byłby niższy po obniżeniu kryteriów zawartości uranu w eksploatowanej rudzie."
Mimo, że prace górnicze osiągnęły złoże, kopalnia nigdy nie uruchomiła wydobycia. Przez długi czas utrzymywano jeszcze całą infrastrukturę, by na początku lat 70-tych (1972?) kopalnię ostatecznie porzucić.
W Okrzeszynie wydrążono 2 szyby i 1 sztolnię, a także przeprowadzono niewielkie prace rozpoznawcze w starszych wyrobiskach kopalni węgla ( artykuł o kopalni węgla w Okrzeszynie ). Kopalnia miała mieć 3 poziomy wydobywcze: 140, 214 i 314. Szacowano, że dobowe wydobycie wyniesie ok. 142 ton rudy. W kopalni urobek miał być transportowany przenośnikami zgrzebłowymi i kolejką kopalnianą (4 lokomotywy akumulatorowe Ld a/1 i ok. 150 wagoników).
Obecny stan wyrobisk:
- Szyb nr 1 - położony na zboczach góry Węglarz, miał głębokość 230 m. Pierwotnie miał być wyłącznie szybem wentylacyjnym (wdechowym). Po zamknięciu kopalni szyb prawdopodobnie zamknięto betonowym korkiem. Obecnie, na skutek zawalenia się górnej części, szyb jest otwarty do głębokości ok. 10m, dalej zakorkowany. Obok niewielka hałda i resztki infrastruktury.
- Szyb nr 2 - położony u podnóża Jańskiej Góry, miał głębokość 214 m. Miał być głównym szybem kopalni. Obecnie zamknięty betonowym korkiem. W pobliżu spora hałda oraz resztki zabudowy kopalni.
- Sztolnia nr 1 - właściwie upadowa. Zlokalizowano ją ok. 200 m od szybu nr 1. Obecnie wejście niedrożne, a sądząc po zapadliskach powyżej, sztolnia jest zawalona na sporym odcinku.
