Odzież
Odzież w górach jest bardzo ważna: ma za zadanie ochronę ciała przed czynnikami zewnętrznymi oraz zapewnić wentylację ciała. Odzież taka musi być dobrej jakości. W góry ubieramy sie na tzw. cebulkę: pierwsza warstwa to koszulka termoaktywna (jej zadaniem jest odprowadzenie na zewnętrz wilgoci - tak, by skóra pozostawała zawsze sucha), druga to polar (warstwa zapewniająca utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała), trzecia to specjalistyczna kurtka (wykonana z odpowiedniej membrany).
BIELIZNA TERMOAKTYWNA
wykonana jest z technicznych tkanin, które umożliwiają wentylację ciała. Coraz częściej tkaninę powleka się warstwą jonów srebra, które mają właściwości bakteriostatyczne oraz antyelektrostatyczne (a więc zapobiegają powstawaniu przykrego zapachu i zapobiegają elektryzowaniu się odzieży). Zdecydowanie odradzam noszenie bawełnianej bielizny: bawełna chłonie wilgoć i bardzo długo schnie - będziemy odczuwali dyskomfort nawet w najlepszym polarze i kurtce. Bieliznę termoaktywną można łatwo nabyć w każdym sklepie górskim. Niezłej jakości i dość tanie można nabyć w Decathlonie (w dodatku mamy do wyboru szeroką gamę kolorów i rozmiarów - pełna rozmiarówka dla dzieci!). Pamiętajmy, że odzież termoaktywna musi ściśle przylegać do ciała!
Jak wybrać
Wybór jest dość trudny, bowiem każdy producent stosuje własne materiały i technologie. Raczej nie ufajmy nieznanym producentom i zbyt tanim produktom - wody pewnie nie będą chłonęły (jak większość tworzyw sztucznych), ale też nie będą jej transportowały do warstw zewnętrznych. Odzież termoaktywna niskiej jakości wykazuje też skłonność do "zaciągania" się. Jeżeli na wyeksponowanych w sklepie sztukach zauważysz takie wady - zrezygnuj z zakupu. Planując zakup takiej bielizny warto też zajrzeć do sklepów sportowych - większość znanych producentów odzieży sportowej ma ją w swojej ofercie.
POLAR
nie tylko trzyma ciepło, ale też wspomaga proces wentylacji (dzięki temu, że jest zbudowany z mikroskopijnych rurek). Przy wyborze polaru trzeba uwzględnić głównie jego grubość. Na zimę wybierzemy gruby (200 - 300 g), na lato zaś cienki polar (100 g). Ten cienki może też służyć podczas szczególnie zimnych dni, jako dodatkowe ocieplenie. Prawdziwy polar wykonany jest z polar-texu. Dla wymagających użytkowników przeznaczona jest odzież wykonana z polar-texu thermal pro - przy tej samej gramaturze jest znacznie cieplejsza niż odzież wykonana z wełny merynos! Polar powinien być dość dobrze dopasowany!
Jak wybrać?
Uszycie dobrej kurtki/bluzy polarowej nie jest specjalną sztuką. Zwróć uwagę na krój i możliwość regulacji w pasie. Przede wszystkim zwracaj uwagę na użyte materiały: na rynku pełno jest odzieży uszytej z tkanin polaropodobnych, które po kilku praniach tracą swoje właściwości. Jeżeli oczekujesz wysokiej jakości i trwałości - wybieraj odzież uszytą z polar-texu (każdy producent odzieży z polar-texu stosuje oryginalne naszywki i metki! Jeśli ich brak - masz do czynienia z innym materiałem!). Zwróć też uwagę na zamki: w odzieży wysokiej jakości standardem są japońskie eklery YKK.
KURTKA
pełni funkcję ochronną przed wiatrem i deszczem oraz bierze udział w procesie wentylacji (w którym to procesie biorą udział wszystkie trzy warstwy). Kurtki produkuje się z membrany i innego materiału, który zabezpiecza membranę przed ścieraniem. W polskie góry nie polecam kurtek puchowych, które po namoknięciu tracą wszystkie swoje walory - nadają się one tylko w bardzo wysokie góry, gdzie jest sucho i bardzo zimno.
Gdy wybieramy kurtkę musimy brać pod uwagę jej parametry (tj. wodoszczelność, wiatroszczelność etc.), które w większej mierze zależą od samej membrany, z której została ona uszyta. Zwróćmy też uwagę na sposób wszycia i kształt kaptura (czy ma pełną regulację i daszek). Bardzo przydatnym elementem kurtki jest garda, której zadaniem jest ochrona twarzy przed czynnikami atmosferycznymi - zwróćmy uwagę na jej sposób zamykania i krój. Miłośnicy zimowych wypraw docenią fartuch przeciwśnieżny (polecam raczej wszyty na stałe, bo odpinany można łatwo zgubić), który przyda się także w innych porach roku chroniąc nasze nerki przed wiatrem. Odpowiednią wentylację zapewnią nam zamykane zamkiem i osłonięte listwą wywietrzniki (pamiętajmy, że membrana skutecznie działa tylko w warunkach niskiej wilgotności!). Miłośnicy długich wypraw powinni zwrócić uwagę na wzmocnienia w miejscach szczególnie narażonych na uszkodzenia: ramionach (plecak!) i łokciach. Podobnie jak przy wszystkich częściach ubrania górskiego, musimy dosto sować kurtkę do swoich potrzeb. Kurtki przeznaczone do wspinaczki powinny zajmować mało miejsca w plecaku, a co się z tym wiąże muszą mieć mało kieszeni i jakichkolwiek dodatków (do ich wykonania używa się też innych, cieńszych i lżejszych tkanin, np. Gore-tex Paclite). Taka kurtka nie może też krępować ruchów - ma więc specjalny krój. Inaczej jest z kurtkami trekkingowymi: dobrze, gdy mają dużo kieszeni (choć też nie należy przesadzać), do których możemy schować telefon, portfel, paszport, scyzoryk itp. Kurtki w góry najlepiej kupować w jaskrawych kolorach (np. czerwony, pomarańczowy czy żółty), ponieważ jesteśmy wtedy znacznie lepiej widoczni (ważne, gdy sami będziemy potrzebowali pomocy). Dodatkowym atutem każdej górskiej kurtki jest wszyty reflektor lawinowy (system Recco), który umożliwia ratownikom szybsze odnalezienie i dotarcie do osoby uwięzionej w lawinie. Kurtkę z takim reflektorem powinni posiadać przede wszystkim narciarze, którzy poruszają się szlakami/nartostradami na których jest duże ryzyko zejścia lawiny oraz ski - tourowcy.
Kilka słów o membranach stosowanych w odzieży górskiej: właściwie trudno dziś znaleźć kurtkę górską lub sportową, której producent nie deklaruje zastosowania w niej "membrany". Często jest to zwyczajne żerowanie na naiwności klientów, którzy nie są zorientowani w parametrach takiej odzieży. Czym się kierować przy wyborze "oddychającej" kurtki? Podstawowymi parametrami opisującymi właściwości membrany jest jej wodoszczelność oraz oddychalność. Stopień wodoszczelności podaje się w milimetrach słupa wody (np. Gore-tex: 80 000 mmH2O), natomiast oddychalność w gramach pary wodnej na metr kwadratowy na dobę (np. Gore-tex: 30 000 g/m2/24h). Od razu zaznaczmy, że odzież o bardzo niskiej wodoszczelności i oddychalności (poniżej 5 000) właściwie NIE JEST wykonana z prawdziwej membrany (w tym rozumieniu praktycznie każda kurtka byłaby wykonana z membrany, bo każdy materiał jest w pewnym stopniu wodoszczelny i paroprzepuszczalny)! Co najwyżej taka kurtka jest pokryta cieniutką warstewką poliuretanu, która zniknie po jednym - dwóch praniach. Prawdziwe, strukturalne membrany zaczynają się od 10 000 mmH2O, a za "przyzwoite" należy uznać te, których wodoszczelność wynosi 15 000 - 20 000 mmH2O. Należy też zwrócić uwagę na sposób wykończenia szwów - w wysokiej jakości odzieży wszystkie szwy są podklejane specjalną taśmą. Obecnie najlepsze parametry mają membrany Gore-tex XCR oraz eVent.
SPODNIE
Spodnie na letnie wycieczki: spodnie na lato powinny być przewiewne i bardzo wygodne. Godne polecenia są spodnie uszyte z materiałów szybko schnących lub z membraną. Odradzam spodnie bawełniane, szczególnie jeansowe - chłoną ogromne ilości wody i bardzo długo schną.
Dobrze jest, gdy nasze spodnie mają dużo kieszeni na różne rzeczy (np. scyzoryk).
Bardzo wygodne są też spodnie polarowe - można w nich również spać, a zimą mogą służyć jako kalesony.
Przy zakupie warto zwrócić uwagę na wzmocnienia - szczególnie na kolanach i siedzeniu.
Spodnie na zimowe wycieczki: powinny być dość grube, by było nam w nich ciepło. Na śnieżne dni najlepsze są proste spodnie narciarskie lub specjalistyczne spodnie w góry. Gdy jednak wybieramy zwykłe (najlepiej ocieplone) spodnie, warto mieć specjalne ochraniacze na nogi (stuptuty). Dzięki nim śnieg nie nasypie się do butów, a nogawki spodni nie zamokną. Warto też dodać, że na zimowe wycieczki dobrze ubierać kalesony/getry (najlepiej termoaktywne). Czasami same spodnie nie dają wystarczającej ochrony przed chłodem.
RĘKAWICZKI
Na mroźne dni powinny być przede wszystkim ciepłe i nieprzemakalne - optymalnie z membraną. W sezonie jesiennym i wiosną (ale też latem w wysokich górach) warto mieć z sobą lekkie rękawiczki z polaru . Na największe mrozy polecam rękawiczki z jednym palcem.
CZAPKA
Latem z daszkiem - dla ochrony przed słońcem (udar!). W tej roli dobrze spisuje się także kapelusz lub bandanka. Zimą ciepła czapka: najlepiej kominiarka. Unikajmy natomiast czapek z wszelkiego rodzaju pomponami - najlepsza ochrona to czapka + kaptur + garda (pompony w tym zestawieniu są zwyczajnie niewygodne i nie pozwalają na dopasowanie kaptura).
